Geofysisch onderzoek

Geheimen van de Oudorperpolder

Geofysisch onderzoek is niets meer of minder dan het registreren van contrastverschillen in de bodem. Uiteraard moet er wel voldoende contrastverschil aanwezig zijn dus hetgeen gezocht wordt en de directe omgeving. In de archeologische prospectie worden de volgende geofysische technieken het meest toegepast:

  • magnetometrie/gradiometrie (MAG)
  • grondradar (GPR)
  • weerstandsmetingen
  • Electro Magnetische Inductie (EMI)

De uiteindelijke keuze in technieken is afhankelijk van een aantal factoren o.a.:

  • zoekdoel
  • bodemsoort
  • grondwaterstand
  • (verstorende) omgevingsfactoren zoals bebouwing etc….
  • soort verharding/begroeiing
  • gewenste resolutie

Aangezien elke techniek haar eigen voor- en ook nadelen heeft is een combinatie van technieken veelal het meest geschikt. In dit specifieke geval is gekozen voor de combinatie van magnetometrie, grondradar en EMI.

Onderstaand wordt even kort ingegaan op de technisch inhoudelijke kant van de gebruikte technieken.

Magnetometrie (MAG)

Een magnetometer registreert de afwijkingen van het aardmagnetisch veld, veroorzaakt door ferro-houdende objecten zoals bijvoorbeeld (vliegtuig-) bommen/damwanden en gewapend beton. Het is ook mogelijk subtielere archeologische resten op te sporen indien de magnetische eigenschappen voldoende afwijken van die van het aardmagnetisch veld.

Het kan hierbij gaan om muurwerk, uitbraaksleuven, ovens of concentraties baksteen. Ook kunnen structuren als kuilen, greppels, grachten zichtbaar worden indien deze (deels) zijn opgevuld met materiaal met magnetische eigenschappen.  Onderstaande afbeelding geeft schematisch de werking van magnetometrie weer. De eenheid van magnetometrische data is nT (nanoTesla).

Grondradar (GPR)

Met behulp van het uitzenden en ontvangen van elektromagnetische pulsen kan een grondradarsysteem inzicht geven in de opbouw van de bodem en eventueel aanwezige ondergrondse structuren. De kwaliteit van de radarbeelden wordt ondermeer bepaald door de wijze van grondcontact, leemhoudendheid bodem etc. Onderstaande afbeelding geeft schematisch de werking van een grondradarsysteem weer.

Electro Magnetische Inductie (EMI)

Elektromagnetische inductie (EMI-) metingen zijn metingen die gebaseerd zijn op de wijze waarop de ondergrond, actief opgewekte EM velden verstoren. Het systeem meet als het ware de conductiviteit ofwel de geleidbaarheid van een electrisch stroompje ingebracht in de bodem. Zo kunnen verschillen in bodemsoort, maar ook grachten, funderingen etc in beeld worden gebracht.

Wilt u meer weten over geofysisch onderzoek?