Ard Schenk schenkt
Vondst op vrijdag
26 december 2025
Het is koud deze kerstdagen, dat wel. Maar, sneeuw en ijs zijn ver te zoeken. Maar Maartje neemt ons deze keer mee naar andere tijden. Waarin we ‘s winters schaatsten op de grachten. En waarin onze ouders en grootouders binnen voor de tv om het hardst onze schaatslegende Ard Schenk aanmoedigden. Diezelfde Ard Schenk bracht ons pas een bezoek. Met een onverwachte schenking voor het archeologisch centrum.
Een witte kerst met natuurijs en schaatsen was ooit ook in Alkmaar vanzelfsprekend. Als kind heb ik nog het geluk gehad om eens op de grachten te kunnen schaatsen. Helaas nooit bewust een elfstedentocht meegemaakt. Maar we houden hoop, zal ik maar zeggen. Want de Nederlandse schaatsgeschiedenis leeft sterk in het collectieve geheugen. Met als één van de grote namen, Ard Schenk.
Archeologische vondsten uit Grootschermer
En juist die naam dook pas onverwacht op in een mail. Schaatsicoon Ard Schenk benaderde ons met de vraag of wij interesse hadden in een aantal archeologische vondsten die hij wilde schenken. De objecten kwamen uit de tuin van zijn voormalige woning in Grootschermer. Inmiddels woont Schenk in Bergen, waar hij samen met zijn partner aan het ontspullen is geslagen. En wij zijn natuurlijk heel blij dat hij er bewust voor koos de vondsten uit Grootschermer over te dragen aan de gemeente Alkmaar.
Aardewerk langs de slootkant
Het zijn verschillende aardewerk producten, die zijn opgevist langs de slootkant van zijn vorige woning aan het Noordeinde in de Eilandspolder. De Eilandspolder is een uitzonderlijk waterrijk landschap dat al in de dertiende eeuw dijken kreeg. Tot in de zeventiende eeuw lag de polder ingesloten tussen grote meren, waaronder de Schermer en de Beemster, tegenwoordig droogmakerijen. En bovendien relatief dicht bij de zee.
Opmerkelijk is dat de Eilandspolder hoger ligt dan de Schermer en de Beemster. Van oorsprong is het een licht zilt laagveengebied. Nog niet zo lang geleden was de polder grotendeels vaarland. En de percelen waren vrijwel uitsluitend per boot bereikbaar.
De woning van de familie Schenk was oorspronkelijk een bakkerij, waarvan nog steeds sporen in het huis aanwezig zijn. En het aangetroffen aardewerk komt grotendeels uit de negentiende en het begin van de twintigste eeuw.
(Klik op de foto voor het onderschrift. Tekst gaat verder onder de foto’s)
Vrijetijdsarcheologen
De vondsten kwamen eigenlijk op spontane wijze aan het licht. Tijdens een verbouwing van het woonhuis werd er aangebeld. Het was een groep vrijetijdsarcheologen uit Hoorn, met de vraag of zij onderzoek mochten doen in de tuin langs de slootkant. Dat was geen bezwaar voor de familie Schenk, als zij enkele vondsten mochten houden…
Een afspraak die nu niet meer denkbaar is. Maar in de periode van deze opgraving was de huidige archeologische wetgeving nog niet van kracht. Het enthousiasme en de nieuwsgierigheid waarmee mensen zich met het verleden bezighouden, was er al wel. En dat is begrijpelijk en ook waardevol. Tegelijkertijd is het belangrijk om te benadrukken dat archeologisch onderzoek tegenwoordig aan duidelijke regels is gebonden. Opgravingen mogen alleen nog onder professionele begeleiding. Om er zeker van te zijn dat archeologisch erfgoed zorgvuldig en verantwoord behouden blijft.
Deze Vondst op vrijdag wordt samengesteld door Maartje Kramer, depotbeheerder in het Archeologisch Centrum, team Erfgoed, gemeente Alkmaar.
Bekijk hier alle ‘Vondsten op vrijdag’
Vondst op vrijdag
