Misschien wel de oudste stenen
Detail op dinsdag
10 februari 2026
De oudste stukjes van de Grote Kerk in Alkmaar zijn gewoon voor elke voorbijganger te zien. En zelfs aan te raken. Stukken van de gevels van het rond 1500 gebouwde noordtransept zijn bekleed met tufsteen. Het gaat om kleine blokjes Römer tuf, een bouwmateriaal dat geassocieerd wordt met het oudste stenen kerkgebouw op deze plek.
(Klik op de foto voor het onderschrift. Tekst gaat verder onder de foto’s)
Deze natuursteensoort werd gedolven in de Eifel, en per schip over enkele honderden kilometers via de Rijn naar Alkmaar vervoerd. De relatief lichte en erg weervaste steen is te herkennen aan de wat rozige kleur, en de zwarte en gele spikkels. Zowel de steensoort als het kleine formaat van de blokken zijn aanwijzingen voor hergebruik. Bij verbouwingen van de kerk zijn de blokken steen minstens eenmaal en waarschijnlijk meerdere keren gebikt, opnieuw rechthoekig gehakt of gebijld, en opnieuw gebruikt. Voor de laatste keer in de periode 1475-1500. De bouw van de nieuwe, grotere kerk was toen zo ver gevorderd dat delen van het oudere kerkgebouw konden worden afgebroken en gerecycled.
Dezelfde tufsteen is ook gebruikt bij het metselen van de ribben van de gewelven, waarmee de zuiderkapellen rond 1475 werden overkluisd. Maar de oudste stenen kerk werd hier misschien al rond 1100 gebouwd, en de blokjes tufsteen in de gevel zijn dus misschien al wel negenhonderd jaar oud.
Dit detail is uitgelicht door Anne Pauptit, monumentenadviseur team Erfgoed, gemeente Alkmaar.
Verhalen over de Grote Sint Laurenskerk
