Brugwachterswoning Schermereiland
In deze huizen woonden de brugwachter en zijn knecht naast elkaar. Toen in 1824 het Noordhollandsch Kanaal gegraven was, kwam hier een drijvende brug. Die verbond platteland en stad en bracht hier drukte. Er reden boeren met hun koopwaar en er voeren schepen. De brug werd in het begin met de hand bediend. Dat ging niet altijd naar tevredenheid: de luie brugwachter Gerrit kreeg slechte cijfers. De brug is gesloopt in 1958.
Meer over het monument
Adres Eilandswal 38, 1821 AA Alkmaar
Bouwjaar 1888–1889, Neorenaissance.
Eilandswal 38 is een van de twee voormalige brugknechtwoningen bij de oude vlotbrug over het Noordhollandsch Kanaal. Die lag in het verlengde van het Heiligland, niet ver van de huidige Eilandsbrug. De woningen werden gebouwd in opdracht van Rijkswaterstaat en boden onderdak aan de brugknechten die verantwoordelijk waren voor de bediening van de brug.
Het pand is opgezet als hoekhuis en staat samen met het buurpand (Tienenwal 2) op een markante plek aan het water. De woning heeft één en twee bouwlagen met daarboven een kapverdieping onder een samengesteld zadeldak. Aan meerdere zijden is het huis voorzien van karakteristieke trapgevels, die samen met het rijke metselwerk zorgen voor een levendig silhouet.
Decoratieve details
De architectuur is uitgevoerd in neorenaissancestijl, wat goed te zien is aan de decoratieve details. De gevels zijn opgetrokken in rode baksteen en rijk versierd met siermetselwerk, natuurstenen accenten en speelse patronen in gele baksteen. Boven de ramen zitten sierlijke segmentbogen met gekleurde accenten en subtiele details, zoals kleine loodslabjes die als een soort ‘opgerolde randjes’ zijn vormgegeven.
De trapgevel aan de Eilandswal is extra rijk uitgewerkt, met een band van gele baksteen in ruitvorm en een opvallende ijzeren bekroning bovenin. Ook de muurankers in de vorm van korenschoofjes dragen bij aan het karakter van het pand. De houten goten met hun getrapte kroonlijst en de sierlijke gootklossen maken het geheel af. Bekijk foto’s van de decoratieve details in de fotogalerij.
Gemoderniseerd
Oorspronkelijk had de woning eenvoudige voorzieningen, zoals een buitentoilet. In de loop van de tijd is het pand aangepast en gemoderniseerd, bijvoorbeeld met de aanleg van een watercloset in 1939. Veel details zijn later hersteld, zoals de schuiframen, die weer zijn teruggebracht naar de oorspronkelijke indeling met kleine ruitjes.
Bijzonder is ook de ligging aan de kade. Aan het eind van de negentiende eeuw lagen hier kleine tuinen, afgescheiden van de weg door sierlijke ijzeren hekwerken. De huidige erfafscheiding staat nog op dezelfde plek en herinnert aan die oorspronkelijke opzet.
Samen met het naastgelegen pand vormt deze woning een herkenbaar ensemble dat nog altijd laat zien hoe belangrijk deze plek ooit was voor het beheer van het water en de scheepvaart in en rond Alkmaar.
Nummer 39
Opvallend is trouwens dat op steenworp afstand, op Eilandswal 39, nóg een brugwachterswoning staat. Deze woning is gebouwd in 1916, in traditionele baksteenbouw met ambachtelijke details. Het is een fraai bewaard voorbeeld van een brugwachterwoning uit 1916. En tegelijkertijd een mooi voorbeeld van het werk van de toenmalige opzichter van Rijkswaterstaat J.H. Mus.
Blikvangers en wetenswaardigheden
- Voormalige brugknechtwoning van Rijkswaterstaat
- Gebouwd in neorenaissancestijl met rijk siermetselwerk
- Opvallende trapgevels met natuurstenen afdekkingen en ijzeren bekroning
- Gevels met decoratieve patronen in gele en rode baksteen
- Muurankers in de vorm van korenschoofjes
- Herstelde schuiframen met kleine roedeverdeling
- Historische erfafscheiding op oorspronkelijke plek
- Beeldbepalende ligging aan de Eilandswal bij de Eilandsbrug
Rolstoeltoegankelijk: ?
Bekijk deze plek op Google Streetview
