Dateren met baksteen in de 19de eeuw

Archeoblog door Nancy de Jong

10 juli 2026

Met enige regelmaat komen we 19de eeuwse waarnemingen tegen die ons helpen in de zoektocht naar de Alkmaarse middeleeuwen. Vorige week berichtte ik nog over Baron Jan Carel du Tour die in 1822 correspondeerde met Prof. Reuvens over de 13de-eeuwse oorsprong van het Koning Willemhuis.
Maar Baron du Tour hield zich vaker met geschiedenis bezig. Zo schreef hij een zeer uitgebreid artikel in de Alkmaarse Courant op 21 mei 1821, getekend J.C.D.T., over archeologische resten die gevonden werden tijdens de graafwerkzaamheden voor de aanleg van het Noord-Hollands kanaal.

Het korte artikel geeft ontzettend veel informatie! Het beschrijft als eerste dat de locatie van kasteel Torenburg gelegen was in het deel van de stad waar de werkzaamheden voor het kanaal plaatsvonden.
Terloops beschrijft het ook even het volgende: “Bij het verbouwen van een woning in de straat Torenburg genaamd, is een brok muurs, opgehaald van stenen die kenlijk van dien tijd waren; even hetzelve heeft men bij het afbreken van de oude Friesepoort een gedeelte van het slot ontmoet.“ Geweldig hoe hij het uitdrukt, dat je het slot ‘ontmoet’. Overigens voelt dat voor mij vaak wel zo tijdens opgravingen, je ontmoet iets uit het verleden. Maar weer terug naar het artikel.

(Klik op de foto voor het onderschrift. Tekst gaat verder onder de foto’s)

De spanning neemt toe, zou het om funderingen van kasteel Torenburg gaan? Maar helaas, de ontknoping volgt verderop in het artikel waarin hij ontkracht dat de gevonden stenen van kasteel Torenburg zijn omdat ze qua formaat niet kloppen met de stenen van de 13de-eeuwse kastelen Middelburg en Nieuwburg iets verderop in de Oudorperpolder. De stenen moeten volgens hem afkomstig zijn van het 16de-eeuwse wachthuisje dat hier gestaan heeft. Leuk om te zien dat zelfs Baron du Tour al probeerde te dateren met bakstenen!

Deze blog is geschreven door Nancy de Jong, archeoloog team Erfgoed, gemeente Alkmaar.