De waardevolle negentiende eeuw
Archeoblog door Nancy de Jong
3 juli 2026
De negentiende eeuw is voor liefhebbers van geschiedenis een onuitputtelijke schatkamer als je weet waar je moet zoeken. Niet alleen door de opkomst van kranten, historische verenigingen en de eerste wetenschappelijke onderzoeken. Maar vooral ook door de mensen die de basis legden voor de hedendaagse archeologie. Vele archeologische waarnemingen zijn er in die tijd gedaan door mensen met hart voor historie. Dit waren geen archeologen maar vaak welwillende amateurs. Amateurs, zoals Baron du Tour, die op de bres sprongen voor het erfgoed, hierover schreven in kranten en die zelfs ook archeologisch advies zochten! Ok, Baron du Tour heeft weer zo zijn eigen bijzonder verhaal, maar dat terzijde
Recent bekeek ik in het archief van het Rijksmuseum van Oudheden correspondentie van Prof. Caspar Reuvens (!) over onderzoek aan het Koning Willemshuis in Alkmaar op aanvraag van Baron du Tour. Een artikel uit de jaren 70 vestigde mijn aandacht op dit dossier en ik zoek graag naar de bron achter de bron.
Maar naast de inhoud was misschien wel de grootste sensatie dat ik zijn brieven zelf mocht vasthouden. De originele stukken van de eerste hoogleraar archeologie van Nederland, geschreven iets meer dan tweehonderd jaar geleden. Op zo’n moment verdwijnt de afstand tussen verleden en heden even. Je leest niet over Reuvens, je leest Reuvens.
(Klik op de foto voor het onderschrift. Tekst gaat verder onder de foto’s)
Hij gaf in de brieven eigenlijk een archeologisch advies avant la lettre. In zijn brieven beschrijft hij hoe onderzoek gedaan kan worden naar middeleeuwse bouwfasen en hoe dertiende-eeuwse resten herkend kunnen worden. Echt geweldig! Juist daarom kan een goede bron soms net zo’n opwinding geven als een bijzondere vondst in het veld.
Dat maakt de negentiende eeuw voor mij zo bijzonder, de rijkdom zit niet alleen in monumenten, opgravingen en publicaties, maar ook in een onverwachte ontmoeting met de grondlegger van de archeologie.
Deze blog is geschreven door Nancy de Jong, archeoloog team Erfgoed, gemeente Alkmaar.
