De vrouw met de oker haren

Vondst op vrijdag

1 mei 2026

Maartjes oog viel deze week op een majolica bord. Het bord was beschadigd, maar de geschilderde afbeelding van een vrouw was nog prima herkenbaar. Het is gevonden in een beerput, bij een opgraving aan de Bloemstraat in 1998.

We zien het profiel van een vrouw. Ze draagt een molensteenkraag, een haarnetje en rijk versierde kleding. Het is een kleurrijk portret, met oker, groen en blauw op een witte ondergrond. Typische kleuren voor majolica uit de late zestiende en vroege zeventiende eeuw. Op de achterkant van het bord zit een groenig loodglazuur, zoals we dat vaker zien bij vroeg Hollands majolica.

Geen echt persoon?

Maar wie is deze vrouw? Waarschijnlijk geen echt persoon. In deze periode schilderden majolicaschilders vaak gestileerde vrouwenfiguren naar voorbeeldprenten. Het ging niet om werkelijke portretten, maar meer om modieuze types die symbool stonden voor elegantie en status. Dat verklaart ook waarom haar gezicht wat overdreven lijkt. Ze heeft een groot voorhoofd en een in verhouding smal gezichtje. De schilder werkte duidelijk snel en schematisch. En had waarschijnlijk niet als doel om iemand natuurgetrouw weer te geven.

(Klik op de foto voor het onderschrift. Tekst gaat verder onder de foto’s)

Afbeelding van een vrouw op een majolicabord, gevonden in een beerput, bij een opgraving aan de Bloemstraat in 1998.
Afbeelding van een vrouw op een majolicabord, gevonden in een beerput, bij een opgraving aan de Bloemstraat in 1998.
Detail van de afbeelding van een vrouw op een majolicabord, gevonden in een beerput, bij een opgraving aan de Bloemstraat in 1998.
Detail van de afbeelding van een vrouw op een majolicabord, gevonden in een beerput, bij een opgraving aan de Bloemstraat in 1998.
De achterkant van een majolicabord, afgewerkt met groenig loodglazuur. Gevonden in een beerput, bij een opgraving aan de Bloemstraat in 1998.
De achterkant van een majolicabord, afgewerkt met groenig loodglazuur. Gevonden in een beerput, bij een opgraving aan de Bloemstraat in 1998.

Twee vergelijkbare stukken

Tijdens mijn zoektocht naar vergelijkbare stukken kwam ik op twee plekken dezelfde soort figuren tegen. Eentje in de collectie van Museum Prinsenhof Delft en eentje in het Maagdenhuis in Antwerpen. Ook daar zien we vrouwen met oker oftwel rood/oranje haar met molensteenkraag en haarnetje. Eigenlijk bijna identiek aan de dame op ons kapotte bord. Dat maakt dit bordje interessant. Want daaruit zou je kunnen afleiden dat het toch een dame van adel was of een ander hoogstaand iemand die bekend was bij de bevolking. Het ‘portret’ kwam immers wijdverbreid voor in Hollandse steden.

(Klik op de foto voor het onderschrift. Tekst gaat verder onder de foto’s)

Een soortgelijke afbeelding uit de Collectie Museum Prinsenhof Delft. Bruikleen van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Een soortgelijke afbeelding uit de Collectie Museum Prinsenhof Delft. Bruikleen van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

Dat ons bordje in een beerput terechtkwam, past bij het dagelijks gebruik van majolica. Het was in die tijd betaalbaar serviesgoed dat werd weggegooid als het brak. Toen het bord bij de opgraving naar boven kwam, ontbraken er dan ook enkele stukken. Die zijn vakkundig aangevuld en opnieuw beschilderd om de afbeelding weer compleet te maken.

Deze Vondst op vrijdag werd samengesteld door onze depotbeheerder Maartje Kramer

Bekijk hier alle ‘Vondsten op vrijdag’

Kienspaanhouder

De kienspaan (en de bijbehorende kienspaanhouder) is een vorm van verlichting die teruggaat tot in de oudheid. Zelfs tot in de twintigste eeuw werd de kienspaan nog gebruikt.

Laatste nieuws

Feestelijke bevrijdingsintocht met honderd authentieke voertuigen

Lees nu Erfgoed Magazine Alkmaar 75

Rijk met een hoge kraag

Studenten maken 3D-ervaring van Waagtoren

Studie naar sociale woningbouw is begin van uitgebreide inventarisatie