Alkmaars oudste kneppelbrug

Detail op dinsdag

6 januari 2026

De meeste Alkmaarders hebben wel eens van een kneppelbrug gehoord. Er zijn er in Alkmaar nog een paar. En de oudste vind je misschien wel op de Algemene Begraafplaats aan de Westerweg.

Een kneppel is een geschilde dikke eikenhouten tak. Liefst een beetje kronkelig, dus niet recht. De kneppels werden gebruikt om de leuningen maar ook de draagconstructie te maken van lichte bruggen. De kneppelbruggen in Alkmaar worden door Stadswerk072 onderhouden en in ere gehouden. In het Regionaal Archief wordt een tekening uit 1898 bewaard, waarop zo’n kneppelbrug netjes uitgetekend is. Het gaat om een kneppelbrug die nieuw, of opnieuw, gebouwd moest worden  in het verlengde van de huidige Emmastraat. Daar zou de brug de stadsvest overbruggen. Maar de kneppelbrug heeft inmiddels plaatsgemaakt voor de Zilverstraatbrug. Een stenen brug die veel breder is en berekend op autoverkeer.

(Klik op de foto voor het onderschrift. Tekst gaat verder onder de foto’s)

Er zijn geen originele kneppelbruggen meer

Waar de oudste kneppelbrug in Alkmaar was, is niet bekend. Originele kneppelbruggen zijn er niet meer, omdat het materiaal niet zo lang meegaat. Maar misschien is de brug op de Algemene Begraafplaats aan de Westerweg wel de oudste geweest. Die begraafplaats werd in 1829 ontworpen door tuinarchitect J.D. Zocher. Het romantische uiterlijk van deze brug paste toen precies bij deze plek. Je kon een mooie wandeling maken over de begraafplaats, waarbij je verrast kon worden door de met zon beschenen open plekken tussen de monumentale bomen. Om vervolgens vanaf de brug boven de vijver de vergankelijkheid des levens te overpeinzen. Dat kan natuurlijk nog steeds.

(Klik op de foto voor het onderschrift. Tekst gaat verder onder de foto’s)

Oude klok Dominicus op begraafplaats

En mochten we je op een idee hebben gebracht… Neem dan ook even een kijkje bij de nieuwe aanwinst op de Algemene Begraafplaats aan de Westerweg. Hier kreeg vorige maand de grootste klok van de voormalige Dominicuskerk een nieuwe plek. De klok kreeg een eigen klokkenstoel en kan straks (na geluidsonderzoek) geluid worden bij een uitvaart en bijvoorbeeld bij dodenherdenking op 4 mei. (Zie ook de video van 20 december op onze socials en het bericht op erfgoedalkmaar.nl)

Dit detail is uitgelicht door Anne Pauptit, monumentenadviseur team Erfgoed, gemeente Alkmaar

De brug naar het Polderhuis

In de zeventiende eeuw, nadat de Schermeer was drooggelegd, waren er twee polderhuizen in de Schermer. Daar staat er nog één van en dat is het Noorderpolderhuis aan de Molendijk 11 in Schermerhorn. Mocht je het trouwens eens van binnen willen zien: het is (bijna) altijd open op Open Monumentendag, dit jaar in de Schermer op zondag 15 september.

Onwrikbare ophaalbrug

In de periode van de stadsvernieuwing, zo tussen 1955 en 1985, waren in Alkmaar rigoureuze doorbraken en verkeersaders gepland. Onder meer de straten Groot- en Klein Nieuwland zouden verdwijnen, om plaats te maken voor een brede autoweg.

Middeleeuwse brug in Oudorp

We gaan weer verder met de serie gevonden pijpen. Ook deze week pijpen met een koninklijk tintje.