Nieuwlanderhek op de Popmansbrug
Ingang naar de stad
Hier liep een van de oudste wegen de vestingstad in en uit. Vanaf de 16e eeuw was hier een stadspoort met een brug en een houten hek. In de nacht gingen poort en hek dicht en kon de brug omhoog. Een driedubbele beveiliging.
Meer over het Nieuwlanderhek
Adres Popmansbrug (over de Baansingel) 1811 DA Alkmaar
Een hek met een verhaal
Sinds 2026 staat op de Popmansbrug weer een houten hek. Het is een replica van het Nieuwlanderhek dat hier tot 1882 stond. Daarmee kreeg een eeuwenoude toegangsroute tot de stad opnieuw een herkenbaar gezicht. De route Overdiepad – Klein Nieuwland – Groot Nieuwland is een van de oudste wegen om de stad in en uit te gaan. Hier kwamen boeren met hun vee de stad binnen, hier liepen handelaren en reizigers, en hier werd in tijden van dreiging de toegang streng bewaakt.
Met dank aan Ben Bijl
Het initiatief om het Nieuwlanderhek terug te brengen kwam vanuit betrokken inwoners en werd omarmd door gemeenteraadslid Ben Bijl. In 2016 werden de eerste plannen gemaakt. Ben Bijl maakte de plaatsing zelf niet meer mee, hij overleed in 2024. Maar mede dankzij zijn inzet is dit initiatief in 2026 beloond.
Naar een oude foto
Van het oorspronkelijke hek is één oude foto bewaard gebleven, rond 1870 gemaakt door fotograaf Perrin. Die foto uit het Regionaal Archief Alkmaar vormde het uitgangspunt voor het ontwerp.
Op de foto zien we een afsluitbaar hek tussen twee forse houten stijlen, met als bekroning twee lantaarns. Aan de buitenzijde stonden vaste hekvleugels zodat je er niet omheen kon klimmen. Het nieuwe hek is een interpretatie van de foto. Het staat nu permanent uitnodigend open voor de vele voetgangers en fietsers die dagelijks over deze brug de stad in gaan.
Hoewel de Popmansbrug er historisch uitziet, is de brug zelf pas in de jaren zeventig van de vorige eeuw aangelegd. Bij de bouw is zoveel mogelijk het oude ontwerp gerespecteerd. Het werd een betonnen brug, bekleed met baksteen en natuursteen, zoals dat toen gebruikelijk was in Alkmaar. En de breedte werd aangepast aan de functie (zo is bijvoorbeeld de Bergerbrug een stuk breder). Deze bestaande situatie vormde de basis voor de reconstructie van het Nieuwlanderhek.
Popmansbrug of Popelmansbrug?
Over de naam van de brug is nog wel eens verwarring. In 1780 werd de brug nog ‘d’Nieuwlanderpoortbrugge’ genoemd. In de jaren twintig van de vorige eeuw was er een discussie over een nieuwe naam. Opties waren Nieuwlanderbrug, Poppelmansbrug en Popelmansbrug. Die laatste versie omdat de brug tegenover de Popelmanslaan ligt. Toch is uiteindelijk gekozen voor Popmansbrug.
En misschien is dat logischer dan het lijkt… In de database van Regionaal Archief Alkmaar vinden we in het Adresboek van Alkmaar van 1934 de volgende toelichting bij de Popelmanslaan:
Oorspronkelijk Popmanslaan naar zekere Popman. In de 19e eeuw woonde er Jannetje Poppelman, waarin de huidige naam zijn oorsprong vindt.
Lees meer over de geschiedenis van het Nieuwlanderhek
Bekijk deze plek op Google Streetview
