Duizend kilo beenderen
Archeoblog door Nancy de Jong
27 augustus 2026
Vorige week schreef ik over een bijzonder voorwerp uit de collectie Oud-Stedelijk gevonden door meneer Masdorp. In het archief bleek een archiefmap aanwezig te zijn met het cahier van Jb. Masdorp vol aantekeningen van zijn waarnemingen uit 1885. Hij beschrijft nauwkeurig wat hij zag en vond tijdens werkzaamheden in Alkmaar. Sommige van zijn observaties zijn ronduit opmerkelijk!
Zo schrijft hij over de aanleg van de waterleiding in 1885:
In het jaar 1885 werden de straten van Alkmaar opgebroken ten einde de buizen voor de waterleiding benodigd in de grond te leggen. Voordat doel werd ook in de Langestraat een geul gegraven ter breedte van vijftig Centimeters en ter diepte van ruim een meter.
Ter hoogte van de Grote Kerk zag hij iets bijzonders:
“Toen men met dat werk in de Langestraat bij de groote kerk begon, zag ik met verbazing de groote hoeveelheid beenderen welke daar gevonden werden en merkte op dat allen in dezelfde diepte, dat is ruim een halve meter beneden de begane grond lagen”
Hij geeft een fascinerende beschrijving van de enorme hoeveelheid dierlijk botmateriaal afkomstig van runderen, schapen, paarden en (wilde) varkens. Opvallend genoeg werden er nauwelijks schedels aangetroffen. Hij noteerde ook nauwkeurig waar de vondsten werden gedaan:
“Die beenderen vondst hielt op voor het derde huis van Noordzijde der Langestraat waar de zwarte aardlaag langzaam dunner werd tot dat die voor het stadshuis geheel ophield en de grond geheel uit zand bestond.. Voorbij het stadshuis vond men weder een laag zwarte aarde die langzaam dikker werd; bij de Krebbesteeg werd een houten beschoeiing gevonden en voorbij die straat vond men alweder een belangrijke hoeveelheid beenderen. Bij de Pastoorsteeg verminderde die vondst en hielt bij het vierde huis voorbij die straat waar thans Dr. Siemon Thomas woont geheel op.
De werklieden aan dat graven bezig verzekerde mij dat zij tot dat huis ruim duizend kilo beenderen in de Langestraat hebben gevonden, een belangrijke hoeveelheid als men in aanmerking neemt dat de geul 50 cm breed en de laag aarde waarin die beenderen werden gevonden geen 40 Centimeter diep was.”
(Klik op de foto voor het onderschrift. Tekst gaat verder onder de foto)
Duizend kilo botten in een geul van slechts vijftig centimeter breed! Ik kende deze vondst al uit een korte verwijzing in een publicatie, maar het is toch heel anders om dit terug te lezen in het handschrift van de man die er zelf naast stond. Plotseling komt zo’n waarneming tot leven! Dit is dus wel even iets om in de gaten te gaan houden in de toekomst als daar in de grond werkzaamheden gaan plaatsvinden.
Hij heeft nog een prachtige afsluiter:
“Waarschijnlijk zullen wij van geleerden lui wel een betere verklaring krijgen en dan zal ik dan het aangenaam bewustzijn hebben dat door mijn oplettendheid der wetenschap een dienst te hebben gedaan en bijgedragen te hebben om voor geschiedkundige een tipje der sluyer op te lichten waarmede de geschiedenis van het plezierige gronds dat we “ons Alkmaar” noemen nog bedekt is. “
Prachtig toch?
Deze blog is geschreven door Nancy de Jong, archeoloog team Erfgoed, gemeente Alkmaar.
De tijd is kort, de dood is snel…
