Barensteel
Detail op dinsdag
9 juni 2026
Aan de Laurentiusstraat 3 in Alkmaar, vlak bij de Grote Kerk, staat het Hof van Teylingen. De poort wordt sinds 1931 bewaakt door twee stenen leeuwen. Die vatten hun taak zichtbaar serieus op. En ze houden allebei een schild vast met daarop een variant op het wapen van Holland. Het gaat om de adellijke wapens van twee telgen van de familie Van Teijlingen. Een aftakking van het grafelijk huis van Holland. De basis wordt gevormd door het wapen van Holland: een klimmende rode leeuw op een gele ondergrond. Daar overheen is op het rechter schild een horizontale balk afgebeeld met drie uitsteeksels aan de onderkant. Een zogenoemde barensteel. Die werd vroeger gebruikt om een familieband mee aan te duiden.
Over het ontstaan en de betekenis van de barensteel als symbool, is veel geschreven en gespeculeerd. De laatste visie is, dat het een koord is met drie lapjes stof. En dat wordt over het ridderschild gespannen. Het idee is dat dit een functie had tijdens ridderlijke toernooien of op het slagveld.
(Klik op de foto voor het onderschrift. Tekst gaat verder onder de foto’s)
Geen bastaarden
Eerder werd trouwens gedacht dat de barensteel werd gebruikt door bastaarden ofwel onwettige zonen van de oorspronkelijke wapenhouder. Maar het woord bastaard kreeg pas na de Middeleeuwen een negatieve bijklank. Tegenwoordig is de gedachte dat het ging om de jongere zonen van de familie. Want alleen de oudste overlevende zoon kon het voorvaderlijke wapen ongewijzigd overnemen.
Zo’n zijdelingse afstamming, aangegeven met een barensteel, was biologisch gezien niet altijd helemaal zeker. Maar door de aanspraak erop hardnekkig vol te houden, kon die uiteindelijk wel zeker worden gesteld. Ook de heren van Brederode claimden de afstamming van de graven van Holland. Zij voerden een blauwe barensteel in hun wapen. In plaats van de witte barensteel in het wapen van Floris van Teijlingen.
Bewust historiserende bouw
Laurentiusstraat 1-3 is bij Alkmaarders bekend als ’t Hooge Huys. De verzekeringsmaatschappij met dezelfde naam liet hier vanaf 1929 een nieuw kantoorcomplex bouwen. En waarschijnlijk kozen ze niet toevallig voor een sterk historiserende vormgeving. Met veel historische elementen. Het gebouw staat namelijk op een voor Alkmaar zeer historische plek. Een plek met een eeuwenlange traditie van het beheer van geld en goederen. Hier woonde en werkte in de middeleeuwen de rentmeester ofwel de zakelijk vertegenwoordiger van de Hollandse graaf. En daar wilde het bedrijf zich graag aan spiegelen. De levensverzekeringsmaatschappij bestond nog maar sinds 1891. Maar op deze manier straalde er toch iets van de ouderdom en eerbiedwaardigheid van de geschiedenis af op het bedrijf. Eigenlijk legde de verzekeraar hiermee ook een claim op een zogenaamde afstamming. Precies zoals de heren Van Teylingen deden in de middeleeuwen.
Dit detail is uitgelicht door Anne Pauptit, monumentenadviseur team Erfgoed, gemeente Alkmaar.
Het Hooge Huys
