Klisklezoor

Detail op dinsdag

17 maart 2026

Bij metselwerk in kruisverband is een hoekoplossing nodig. Dit om te voorkomen dat er voegen boven elkaar komen. Je zou ook zo kunnen denken: ook als de bakstenen zonder mortel los op elkaar gestapeld zouden zijn, moeten ze uit zichzelf nog stevig op elkaar blijven liggen. Een metselaar noemt dat ‘verband’.

En weet je waaraan je zeventiende-eeuws metselwerk herkent? Aan de zogenoemde klisklezoren. Dat zijn bakstenen die in de lengte zijn doorgehakt. Je ziet dan alleen het korte stukje van de gehalveerde kop van de steen, of een kwart van de lengte van de steen. Je ziet het ook bij restauratiewerk, dat zeventiende-eeuws metselwerk nabootst.

(Klik op de foto voor het onderschrift. Tekst gaat verder onder de foto’s)

Vanaf de achttiende eeuw kwam er een andere oplossing voor de hoek bij het metselen in kruisverband. Dat waren de zogeheten drieklezoren. Bakstenen met een lengte van driekwart van de lengte van een normale steen. En die werden dan als eindsteen gebruikt. En daardoor ontbreken de kenmerkende vierkante blokjes baksteen bij de hoeken die je hier ziet.
Op de foto’s zie je de gevelreconstructie van het huis aan de Rechtestraat 51 in De Rijp, gebouwd naar een ontwerp van de Rijper architect Cornelis de Jong uit 1989.

Dit detail is uitgelicht door Anne Pauptit, monumentenadviseur team Erfgoed, gemeente Alkmaar.

Golvend metselwerk

Aan de Burgemeester G. Bosstraat 57, in de wijk Het Ooievaarsnest in Alkmaar, staat een eenvoudige burgermanswoning. Maar als je beter kijkt, dan zie je toch iets bijzonders.

Taai metselwerk

Dat oud metselwerk andere eigenschappen heeft dan moderne muren die gemetseld zijn met cementspecie, is bekend. Op de hoek van de Oudegracht en de Ridderstraat in Alkmaar staat een mooi voorbeeld.

Bloktand in het metselwerk

Dit woonhuis aan het Luttik Oudorp 42 is gebouwd in het begin van de negentiende eeuw. Voor de mooie voorgevel gebruikte men de beste sortering bakstenen. Maar de zijgevel zag er anders uit…

Speels metselwerk

Aan de Molenbuurt, Achter de Vest, ligt het College Hotel. Dit gebouw werd in 1932 gebouwd naar ontwerp van architect Jan Honekamp uit Amsterdam, die wel meer voor nutsgebouwen in en rond Alkmaar werd gevraagd. Het detail van vandaag gaat over het bijzondere metselwerk.