Spekbanden van Gobertanger steen

Detail op dinsdag

24 februari 2026

Begin zestiende eeuw liet het bestuur van de stad Alkmaar een monumentaal nieuw stadhuis bouwen. Dat was, om precies te zijn, tussen 1509 en 1520. Het kwam op de plek van het oude stadhuis aan de Langestraat en achter de gevel gaan nog altijd oudere gebouwdelen schuil. Het bestuur koos voor een ontwerp dat voor Alkmaar en omstreken helemaal nieuw was. De hele gevel is van geel-roze baksteen met witte horizontale strepen. Waarschijnlijk toen een passende keuze voor zo’n voornaam bouwwerk.

(Klik op de foto voor het onderschrift. Tekst gaat verder onder de foto’s)

Vijf lagen metselwerk van de typische lichtgekleurde lokale baksteen. Steeds afgewisseld met een laag witgrijze natuursteen. Die natuursteen werd aangevoerd uit België. Vanaf de plek waar de natuursteen gewonnen werd, vlakbij het dorpje Gobertange bij Brussel.

Het is dezelfde soort natuursteen, als waarmee grote delen van de gevels van de Grote Kerk zijn bekleed. Kenmerkend voor deze natuursteen is dat het heel langzaam afschilfert. Waardoor er dus na vijf eeuwen een afgeronde vorm overblijft. De voorgevel van het stadhuis is al meerdere keren handhandig gerestaureerd. Daarbij bleef aan het oppervlak van de baksteen én de natuursteen bijna geen origineel materiaal gespaard. Maar halverwege de trotse hoektoren zijn nog een paar originele speklagen bewaard gebleven. Ook de Kapelkerk, die verderop in de stad werd gebouwd, kreeg enkele tientallen jaren later zulke opvallende gevels met witte spekbanden uit het Belgische Gobertange.

Dit detail is uitgelicht door Anne Pauptit, monumentenadviseur team Erfgoed, gemeente Alkmaar.

Stadhuis

Het stadhuiscomplex is een samenstelling van verschillende stijlen en bouwperiodes. Het oudste deel, op de hoek van de Schoutenstraat, stamt uit de 14de eeuw.

Kapelkerk

Ten tijde van de bouw van de Kapelkerk was de Laat nog water. De hoofdingang zit daarom in de korte gevel aan de Kapelsteeg. Ook het pand genaamd Het Landwijf, daar recht tegenover, heeft om die reden de ingang in deze steeg.

Misschien wel de oudste stenen

De oudste stukjes van de Grote Kerk in Alkmaar zijn gewoon voor elke voorbijganger te zien. En zelfs aan te raken.

Kunststenen spekbanden

Langs de toen nog landelijke Kennemerstraatweg in Alkmaar liet Pieter Winder in 1885 een rentenierswoning bouwen door timmerman G. Baas van de Oudegracht.