Kerkenvisie

Veel kerken in ons land worden bedreigd met sluiting. Daarom wordt in diverse gemeentes een kerkenvisie opgesteld. Ook in Alkmaar wordt aan een toekomstvisie gewerkt. Dit gebeurt in nauwe samenspraak met de kerkeigenaren. Op deze pagina houden we u op de hoogte van het proces. Gaat de toekomst van kerkgebouwen in Alkmaar u aan het hart? Vul dan nu de korte vragenlijst in via onderstaande rode knop en lever zo uw bijdrage aan de kerkenvisie. Tot nu toe gingen enkele honderden Alkmaarders u voor. Invullen duurt 6 tot 8 minuten. Het kan nog tot en met 20 oktober 2021.

Hoe blijven kerken in Alkmaar vitaal?

Hoe kunnen kerkbesturen en eigenaren van niet religieuze kerkgebouwen op een goede manier de toekomst tegemoet zien? Hoe blijven deze kerken vitaal? Deze vragen treffen niet alleen de kerkeigenaren. Dit blijkt al uit de publieksenquête, want veel inwoners van Alkmaar zien kerkgebouwen als een onmisbaar deel van hun omgeving.
Voor het maken van een toekomstvisie is dan ook volop meegedacht vanuit uiteenlopende blikvelden: door mensen werkzaam in de vrijwilligersbranche, toerisme en cultuur. Door buurtconsulenten, erfgoedpartijen, makelaars, ontwikkelaars, herbestemmingspartijen en de welstands- en monumentencommissie. Ook zijn deze vragen besproken met de gemeenteraad en met medewerkers van diverse gemeentelijke beleidsvelden.
Voor inwoners van Alkmaar is nog tot en met 20 oktober 2021 de mogelijkheid om hun mening te geven. Dat kan eenvoudig en snel, door het invullen van een korte publieksenquête. Alle inbreng wordt verwerkt tot een handboek in de vorm van een website.

Databank, online platform en digitaal handboek
Voor de Kerkenvisie Alkmaar wordt een nieuwe website gemaakt die kan worden gebruikt als een overzichtelijke en eenvoudig te raadplegen databank. Hierop is de informatie terug te vinden uit de Tussenrapportage Kerkenvisie Alkmaar (pdf. december 2020). Zo komt er een plattegrond waar zoekopdrachten kunnen worden gegeven. Zoals alle jonge of beschermde kerken, welke in religieus gebruik zijn, kerken met dezelfde bouwstijl, geloofsrichting of grondoppervlak, of welke er in de dorpen of wijken staan. De paspoorten van de 40 kerken die nader zijn bekeken zijn hier in te zien. Dit zijn herkenbare kerkgebouwen die ofwel in religieus gebruik zijn, of die bij herbestemming het kerkinterieur hebben behouden. Voor deze kerken geldt dat hun toekomst onzeker kan zijn en dat een plan voor behoud van de religieuze functie of van het interieur nodig kan zijn. Deze 40 kerken zijn ingedeeld naar hun religieuze ontstaansgeschiedenis. In het paspoort staan de hoofdkenmerken en een cultuurhistorische beschrijving. Verder komt er voor eigenaren en mede-gebruikers informatie over regelgeving en subsidies. Ook zijn hier straks de uitkomsten van de publieksenquête te lezen.
Een interactief onderdeel van de nieuwe website is een platform, waar alle betrokken partijen elkaar kunnen vinden en elkaar kunnen helpen. De plattegrond, de paspoorten en het platform komen al dit jaar online beschikbaar.

Uiteindelijk wordt de website uitgebouwd tot een handboek voor het vitaal houden en het vitaal maken van kerken. Het wordt zowel een handboek voor het behoud van de religieuze instelling als voor het onderhoud en gebruik van de gebouwen. Voor het zover is, worden eerst de bevindingen en aanbevelingen uit de inspraakrondes getest in de praktijk. Dit wordt gedaan met pilots.

Kerkenpilots en kansenkaart: Alkmaarse kerken in de praktijk
Tot en met het voorjaar van 2022 vinden pilots plaats, met de kerken, kerkbesturen en kerkeigenaren in de hoofdrol. Ook wordt de kennis en ervaring van partijen uit de inspraakrondes betrokken. In deze proefperiode worden vraagstukken rondom kerken in de praktijk uitgewerkt. Hoe lopen de ideale processen rondom vergunningen en herbestemming? Geeft het kerkenpaspoort hiervoor voldoende informatie? Zijn er in de wijken, dorpen of in de binnenstad andere problemen? Welk nieuw gebruik heeft een goede kans van slagen?
Van de pilotkerken wordt een kansenkaart gemaakt, met daarop per kerk een opsomming van de mogelijkheden voor een vitale toekomst. Dit helpt als voorbeeld om voor alle 40 kerken de kansen in kaart te brengen.
De uitkomsten van de pilots geven de mogelijkheid om de uitgedachte producten, processen en werkwijze optimaal te maken. Daarna neemt de gemeenteraad een definitief besluit. En dat is het startmoment voor de lancering van de Alkmaarse Kerkenvisie: een digitaal handboek voor vitale kerken in de gemeente Alkmaar.

Publieksenquête tot 20 oktober 2021

Bekijk de tussenstand van de publieksenquête zoals die eruit zag in mei van dit jaar.

Tussenrapportage Kerkenvisie Alkmaar december 2020

De vakgroep Erfgoed van de gemeente Alkmaar leidt het proces en heeft diverse onderzoeken laten doen. Zo zijn van alle kerken de basisgegevens verzameld en is er een duurzaamheidsonderzoek gedaan. Ook zijn de cultuurhistorische en ruimtelijke kwaliteiten in kaart gebracht. De kerkeigenaren leverden informatie over leden en het (her)gebruik van het gebouw. Overigens zijn zowel de beschermde kerken als niet beschermde gebouwen meegenomen. De uitkomsten zijn verzameld in een rapport, de Tussenrapportage Kerkenvisie Alkmaar (pdf). (als de weergave niet goed is, probeer het dan via Google Chrome. Een  printversie vindt u onderaan deze pagina).
Het rapport geeft een overzicht van het kerkenlandschap zoals we dat nu om ons heen zien. Het is bedoeld voor de kerkeigenaren en voor iedereen die zich betrokken voelt bij de toekomst van de kerken. Het is een startdocument om een visie te kunnen maken voor de komende jaren: een Alkmaarse Kerkenvisie.

Denk mee over de toekomst van kerkgebouwen in de gemeente Alkmaar

Hoe belangrijk is het voor u, dat kerkgebouwen blijven bestaan? Wat vindt u goede nieuwe functies voor een leegstaand kerkgebouw? Als er een visie komt op de toekomst van de Alkmaarse kerken, wat mag dan niet ontbreken? Geef uw mening. Uw input wordt gebruikt voor de Alkmaarse kerkenvisie, die samen met kerken tot stand komt.

Korte vragenlijst voor inwoners gemeente Alkmaar

Gaat de toekomst van kerkgebouwen in Alkmaar u aan het hart? Vul de korte vragenlijst in en lever zo uw bijdrage aan de kerkenvisie. Invullen duurt 6 tot 8 minuten.

Project Kerkenvisie Alkmaar 2019-2022

De gemeente Alkmaar laat zich adviseren door Nicole Roeterdink van Rechurch. Zij heeft onder meer meegewerkt aan het vooronderzoek en werkt aan meerdere kerkenvisieprojecten. De Tussenrapportage is gemaakt in samenwerking met Bureau Coup, ook ervaren met kerkenvisieprojecten. Coup begeleidt in Alkmaar de inspraakrondes. Het projectmanagement is in handen Anne-Marie Goudzwaard, werkzaam bij projectbureau APPM.

Vooronderzoek

Het project is gestart in 2019 onder aanvoering van een gemeentelijk team, samengesteld uit medewerkers van de vakgroep Erfgoed en versterkt door Nicole Roeterdink van Rechurch. Dit team begeleidt het proces, dat in 2021 wordt afgerond. Er is gestart met een inventarisatie van alle kerkgebouwen. Dit zijn zowel monumenten als niet-monumenten, zowel herkenbaar als niet herkenbaar, zowel gebouwd als kerk als gebouwen met een andere oorsprong. Hiervan is de ligging, de geloofsrichting, het bouwjaar, Een aantal kerken is nader bekeken, dit zijn herkenbare kerken die of in religieus gebruik zijn, of die bij herbestemming het kerkinterieur hebben behouden. Deze zijn onder andere beoordeeld op de cultuurhistorische en ruimtelijke kwaliteit, uitgevoerd door DOOK Erfgoedwerk. En een aantal heeft meegedaan aan een duurzaamheidsonderzoek door De Groene Grachten. Met deze eigenaren zijn eerste gesprekken gevoerd over de huidige situatie en over de toekomst. Alle informatie is met kansen en aanbevelingen in kaart gebracht in de Tussenrapportage Kerkenvisie Alkmaar (pdf).

Inspraakrondes

De inspraak gebeurt in fases en verloopt vooralsnog digitaal. In januari starten de eerste rondes voor de kerkeigenaren. Ook wordt de gemeenteraad geïnformeerd over de stand van zaken. Daarna krijgen instellingen met een maatschappelijke, culturele en erfgoedfunctie een uitnodiging om mee te praten. Zij krijgen ter voorbereiding een exemplaar van de Tussenrapportage toegestuurd. Afhankelijk van het verloop van de inspraakrondes kan in de zomer een eerste versie klaar zijn van de Kerkenvisie Alkmaar. Dan krijgen ook inwoners van de gemeente de gelegenheid om hier hun mening over te geven. Overigens kan dat ook nu al door het invullen van een korte vragenlijst.

Landelijk project Toekomst religieus erfgoed

De rijksdienst voor het cultureel erfgoed vraagt landelijke aandacht voor het kerkenvraagstuk en geeft financiële steun aan gemeentes voor het maken van een kerkenvisie. Ook Alkmaar heeft een bedrag ontvangen. Dit wordt besteed aan bijeenkomsten, procesbegeleiding en diverse onderzoeken.

Iedereen die betrokken is bij de toekomst van kerken kan terecht voor informatie, inspiratie, tips, publicaties, discussies en online cursussen op Toekomst religieus erfgoed.

Contact

kerkenvisie@alkmaar.nl

Wilt u het rapport printen? Gebruik dan deze printversie van Tussenrapportage Kerkenvisie Alkmaar (pdf).
De kerken en instanties die worden uitgenodigd voor participatie ontvangen een geprint exemplaar per post.