Op zoek naar de gestolen sikkel
Vondst op vrijdag
7 augustus 2026
We zitten midden in de vakantieperiode en Guus en Maartje genieten tijdens een welverdiende vakantie van het mooie zomerweer. Vandaar dat Kayleigh even inspringt met de enige vuurstenen vondst ooit gedaan in Alkmaar. En als je toevallig het kennismakingsinterview met Kayleigh hebt gelezen, in Erfgoedmagazine Alkmaar, winter 2025, weet je dat daar haar passie ligt! De eerste prehistorische vondst van Alkmaar is helaas wel verdwenen. Gestolen uit het Stedelijk Museum. Dus mocht je een tip hebben om hem terug te kunnen vinden…?
Helaas vinden we niet vaak vuursteen in Alkmaar. Dit komt doordat het werd gebruikt in de prehistorie. En de bodemlagen die in de prehistorie aan het oppervlakte lagen, liggen nu vrij diep. Daar kunnen wij dus alleen een kijkje nemen als er ergens een ondergrondse garage of een kelder word gebouwd.
De eerste prehistorische vondst in Alkmaar is bij mijn weten ook meteen het eerste en (tot nu toe) laatste vuurstenen voorwerp dat hier ooit gevonden is. Het werd in maart 1956 aangetroffen bij werkzaamheden aan de Helderseweg. Op een diepte van ongeveer 2,50 tot 2,75 meter vonden archeologen deze vuurstenen sikkel. De sikkel komt uit de IJzertijd. Hij is 15,7 cm lang en gemaakt van glimmend zwart vuursteen.
(Klik op de foto voor het onderschrift. Tekst gaat verder onder de foto)
Op de foto zie je de voor- en achterzijde van de sikkel. De sikkel is van zwart glimmend vuursteen. De afmetingen zijn 15,7 cm bij 3,9 cm en 1,1 cm dik.
Verder heb je voor het maken van een toch redelijk groot werktuig als een sikkel een goede kwaliteit vuursteen nodig . Dat was in Noord-Nederland alleen nauwelijks te vinden. Maar wel in Helgoland in Duitsland, lezen we in een onderzoek van Fleur Schinning uit 2012. Grote kans dus dat de sikkels uit Duitsland werden geïmporteerd om hier in Alkmaar te gebruiken.
Aan de hand van sporen op de voorwerpen, kun je afleiden hoe ze gebruikt zijn. Vuurstenen sikkels werden waarschijnlijk gebruikt voor het steken van graszoden. Dat vinden we terug in een onderzoek van Annelou van Gijn uit 1988. De zoden konden dan gebruikt worden bij het bouwen van huizen of het maken van huisterpen.
Onze sikkel is gevonden in 1956. Lang voordat de gemeente Alkmaar een eigen archeologische dienst kreeg. Daardoor is er helaas weinig onderzoek naar gedaan. De vinder, de heer W.J. Van Goethem schonk de sikkel destijds aan het Stedelijk gymnasium. Daar is hij enige tijd uit het zicht verdwenen tot 1969. Toen kwam de sikkel weer tevoorschijn bij het inrichten van de archeologische collectie van het Stedelijk museum in Alkmaar. Jammer genoeg werd de sikkel op 16 augustus 1970 uit het museum gestolen. Hij is nooit meer teruggevonden.
Help ons met deze onopgeloste zaak!
Ik zou het geweldig vinden als we aan de hand van deze vondst op vrijdag de eerste prehistorische vondst van Alkmaar terug kunnen vinden!
Misschien ligt de sikkel bij iemand op zolder in een doos, of staat hij ergens te pronken in de vitrinekast. Laat het ons vooral weten want ik het vind het ongelofelijk jammer als deze vondst misschien voor altijd verloren is gegaan…
Stel dat jij in staat bent ons te helpen om deze verdwijning na bijna 56 jaar op te lossen. Dan kan ik deze vondst eindelijk onderzoeken op de manier zoals de sikkel verdient! En daarna zal ik natuurlijk uitgebreid verslag doen van mijn bevindingen!
Deze Vondst op vrijdag werd samengesteld door archeoloog Kayleigh Kremer
Bekijk hier alle ‘Vondsten op vrijdag’
Kayleigh Kremer nieuwe archeoloog bij Erfgoed Alkmaar
Archeologisch onderzoek bij parkeerterrein Noordwestziekenhuis verder uitgewerkt
