Een werktekening in de trap

Detail op dinsdag

15 september 2026

Kijk jij wel eens naar boven als je door de winkelstraat loopt? Na het lezen van het detail van deze week, ga je dat vast en zeker vaker doen! Het gaat over het winkelpand aan de Langestraat 87, dat wij kennen als Van der Meulen’s boekhandel. Tijdens een verbouwing van het pand, kwam tijdelijk de onderkant van een trap in het zicht. En daarop was iets opmerkelijks te zien. Op de stootborden zijn met matzwarte verf figuren geschilderd. Figuren die erg lijken op de smeedijzeren bekroning op de voorgevel, die je ziet, als je naar boven kijkt. Vooral de hoekig terugbuigende krullen zijn goed herkenbaar.

(Klik op de foto voor het onderschrift. Tekst gaat verder onder de foto’s)

De voorgevel is naar schatting van rond 1898, maar de oorspronkelijke bouwtekeningen ontbreken. We weten daarom nog niet, welke aannemers en ontwerpers destijds betrokken waren bij de vernieuwing van het luxe winkelpand met bovenwoning. Advocaat, procureur en agent van De Nederlandse Bank, mr. Boelmans ter Spill was in 1898 de eigenaar. Misschien dat hij ook opdrachtgever was voor de nieuwbouw destijds. Al lijkt het onwaarschijnlijk dat de eigenaar het pand voor eigen gebruik liet verbouwen.

(Klik op de foto voor het onderschrift. Tekst gaat verder onder de foto’s)

Trapspijlen in neorenaissancestijl

In 1918 werd het pand verkocht aan Ale Rijkelszoon van der Meulen, de naamgever van de boekhandel die nog altijd op deze plek gevestigd is. De trap is bij een latere winkelverbouwing binnen het pand verplaatst, maar hij komt uit de bouwtijd van het huis. Dit kun je zien aan de neorenaissance vormgeving van de trapspijlen. Ook de voorgevel is ontworpen in de stijl van de neorenaissance. En het smeedwerk heeft al trekjes van de Jugendstil. Het lijkt erop, dat de bedenker van de smeedijzeren bekroning een model op ware grootte tekende. Daarvoor werden dunne planken samengevoegd tot een schot. Net zo groot als het werkstuk dat gemaakt zou worden, en dat is in dit geval zeker twee bij twee meter dus. Het model kan zijn gebruikt door de smid, om het hete plooibare ijzer in precies de gewenste vorm te maken. En toen de smid klaar was, kon de timmerman het schot uit elkaar halen en de planken dus gebruiken, voor de nieuwe trap…

Dit detail is uitgelicht door Anne Pauptit, monumentenadviseur team Erfgoed, gemeente Alkmaar.

Opkomende zon in de Schermer

Aan de Noordervaart 86 in Stompetoren, centraal in de droogmakerij de Schermer, staat dit huis met een opvallend motief aan de gevel, de witte houten makelaar. Een makelaar is een verbindingsbalk die in de loop van de tijd vaak uitgroeide tot een sierelement. Je ziet ze ook veel in bijvoorbeeld De Rijp.

Mysterieuze reclameteksten in monumentale vloer

Tijdens de verbouwing van een gemeentelijk monument aan de Emmastraat in Alkmaar zijn een paar mysterieuze oude teksten gevonden op hergebruikte planken van minstens honderd jaar geleden. De herkomst is nog niet helemaal duidelijk, maar er zou een verband kunnen zijn met het voormalige warenhuis van de familie Spruyt.

Eclecticisme aan Nieuwlandersingel 49

Het pand aan de Nieuwlandersingel 49 is rond 1905 gebouwd en heeft een traditionele gevel in neo-renaissance stijl. Maar de versiering van de top neigt naar jugendstil met z’n florale motieven.