Kapelkerk
Open op Open Monumentendag op zaterdag van 10 tot 17 uur
Meer over het monument
Adres Kapelsteeg 3/hoek Laat, 1811 EK Alkmaar
Bouwjaar en bouwstijl Circa 1500-1540, in 1707 vergroot aan de zijde van het Verdronkenoord. Hollands-gotisch en Hollands-classicistisch.
Oorspronkelijk stond op deze plaats de kleine katholieke Sint-Janskapel, vandaar de naam ‘Kapelkerk’. In 1536 werd het kleine gebouw uitgebreid. De kerk kreeg toen de vorm van een Hollands-gotische kerk met een noordbeuk, een eenvoudig koor en tongewelven.
De hoofdingang van de kerk zit in de korte gevel aan de Kapelsteeg. Dat komt doordat de Laat toen nog een gracht was. De Laat is in 1871 gedempt uit hygiënisch oogpunt. De meeste grachten werden namelijk gebruikt als open riool.
Boven de hoofdingang zit een lege beeldnis. Daar stond ooit een beeld maar dat is weggehaald door de ‘beeldenstormers’. Zij vernielden in 1566 alle beelden, schilderijen en andere versieringen in de katholieke kerken en kloosters.
In 1707 werd de kerk opnieuw uitgebreid. Er kwam een aanbouw in het noorden, richting het Verdronken Oord. In Hollands-classicistische stijl. Daarmee kreeg de Kapelkerk haar huidige afmetingen. Het jaartal van deze uitbreiding is in Romeinse cijfers terug te lezen in de kerk: MDCCVII.
Brand in 1760
In 1760 werd het gebouw getroffen door een brand. Daarbij ging het middeleeuwse houten tongewelf verloren. Daarvoor in de plaats kwam het huidige stucgewelf met zijn verhoogde velden. Een bewoonster van een buurpand schonk de kerk een preekstoel . Uit dankbaarheid dat haar huis bij de brand gespaard was gebleven.
Twee jaar na de brand is een nieuw dak en een nieuwe toren gebouwd. De toren werd in neoclassicistische stijl gebouwd en wijkt af van de gotische bouwstijl.
Het Müller-orgel van de Kapelkerk komt uit 1760 en is een geschenk van jonkvrouwe Johanna Geertruida le Chastelain. Het orgel is versierd door beeldhouwers. Bovenin zie je twee leeuwen naast het wapen van Alkmaar. De naakte kinderen met vleugels noemen we putti. Je ziet ze regelmatig op beeldhouwwerken en schilderijen.
Kunstenaar en glazenier Willem Bogtman (1882-1955) kreeg na de brand in1760 opdracht voor het ontwerpen van de ramen. Hij ontwierp in die tijd moderne, kleurige, Art Deco gebrandschilderde ramen.
De consistoriekamer is in 1871 aan de Kapelkerk gebouwd ter vervanging van een oudere consistorie. Deze is in eclectische stijl. Er is een klokkenspel uit 1928 met 21 klokken.
Archeologisch onderzoek
Eind 2002 en begin 2003 waren er archeologische onderzoeken onder de vloer van de kerk. Daarbij werden twintig graven geborgen. In de diepste lagen grond werden nog meer grafkisten aangetroffen uit een oudere periode. Het hout van één van de kisten kwam uit circa 1579, een tweede was van na 1460 en een derde van na 1461.
Het kerkgebouw werd in 2004 grootscheeps gerestaureerd. Daarbij is het orgel gereviseerd en is de orgelkas in de oorspronkelijke kleur geschilderd: gemarmerd en gehout.
Blikvangers en wetenswaardigheden
- Bankenblok in Lodewijk XIV-stijl met de krullende acanthusbladeren,
- gewelf, houten spreekstoel en orgelkas met versieringen in rococostijl,
- gebrandschilderde ramen ontworpen door Willem Bogtman,
- het pijporgel uit 1762 is gebouwd door Christian Müller en is een van de twee Alkmaarse Müllerorgels,
- het klokkenspel van de Kapelkerk is elk halfuur te beluisteren
- de buitenmuur met spekbanden.
Rolstoeltoegankelijk: ja
Bekijk deze plek op Google Streetview
Dit pand heeft ook een Kijksleutel. Een pdf met leuke weetjes over het monument.
