Graaf Floris V, een onbekende bekende
Door Nancy de Jong (persoonlijke blog)
Op 27 juni is het precies 730 jaar geleden dat graaf Floris V werd vermoord bij Muiderberg. Een naam die veel mensen wel kennen. Aka Der Keerlen God, de graaf van Holland en een belangrijke speler in de Hollandse machtspolitiek van de 13de eeuw.
Toch is hij voor mij een beetje een “onbekende bekende”. In ons promotieonderzoek naar de 13de-eeuwse kastelen van Willem II en zijn zoon Floris V kom ik hem steeds opnieuw tegen. Niet alleen als iemand uit de geschiedenisboeken. Maar ook als iemand van wie de politieke ambities letterlijk vorm kregen in steen, aarde, hout en landschap.
Wat mij raakt is hoe klein zijn verhaal eigenlijk begint. Floris V was nog maar een peuter toen zijn vader Willem II in 1256 sneuvelde bij Hoogwoud. Later zou juist die dood een grote rol spelen in Floris’ optreden richting West-Friesland. Van kleins af aan werd hij namelijk door zijn familie klaargestoomd voor het ‘graaf zijn’. Maar ook voor wraak voor de dood van zijn vader en het terugvinden van zijn lichaam.
(Klik op de foto voor het onderschrift. Tekst gaat verder onder de foto’s)
Prof. Renaud schreef daar in de jaren veertig prachtig beeldend over
“Der Keerlen God” was nog maar een heel klein Florisje, dat met een houten sabeltje en een perkamenten kwartiermuts rondliep, vergezeld door zijn onafscheidelijk houten paardje. Zodra echter het knaapje den kinderschoenen ontwassen was, namen de plannen om den dood van zijn vader te wreken vasten vorm aan en kwamen tot uitvoering. De Westfriezen moesten bukken.”
Die passage laat Floris in mijn hoofd bijna als in een film zien. Eerst het kind met zijn houten paardje en daarna de graaf die zijn vaders dood wil/moet wreken en zijn macht uitbreidt.
Tussen die twee beelden ligt precies het spanningsveld dat mij interesseert. De grote samenhang van persoonlijke geschiedenis, dynastieke ambitie, landschap en kastelen.
730 jaar na zijn dood blijft Floris V en zijn ideeën nog steeds vragen oproepen. Niet alleen wie hij was, maar ook hoe hij de kastelen en het landschap gebruikte om zijn gezag te vestigen? En wat vertellen die kastelen en het landschap ons over de wereld van Willem II en Floris V?
En misschien is dat wel wat hem voor mij zo intrigerend maakt. Dat een middeleeuwse graaf zich 730 jaar later nog steeds laat kennen. Niet alleen in teksten maar juist ook in het landschap. Waar archeologie, geofysica en remote sensing langzaam meer laten zien van de strategie van Floris en zijn vader.
Op de hoogte blijven?
Meld je aan voor onze nieuwsbrief. Met drie keer per jaar met het digitale Erfgoed Magazine Alkmaar. Een week voor het Open Monumentendagweekend het volledige programma. En enkele keren per jaar de meest actuele erfgoednieuwtjes.
Het instrument van de meester
De tombe van Floris V
Archeologe Nancy de Jong voedt Simone van der Vlugt voor nieuwste boek
“Ik heb ook sappige weetjes over Floris V ontdekt”
