Torenuurwerk voormalige Dorpskerk Oterleek tikt weer als nieuw
Laatste project voor Stichting tot Behoud Torenuurwerk
Als je wel eens in Oterleek komt, ken je vast het kerkje aan de Dorpsstraat. Deze voormalige dorpskerk is onlangs verkocht en de nieuwe eigenaren gaan er een woonhuis in maken. Intussen gaven ze alvast opdracht voor een bijzondere klus in de toren. De Stichting tot Behoud van het Torenuurwerk voerde hier haar duizendste en meteen allerlaatste project uit: het reviseren en automatiseren van het torenuurwerk. Op 5 maart werd het uurwerk opnieuw geplaatst.
De Stichting tot Behoud van het Torenuurwerk speelde jarenlang een belangrijke rol in de monumentenzorg in Nederland. Dankzij hun inzet bleven talloze historische torenuurwerken behouden. In een tijd dat deze mechanische installaties vaak als lastig en verouderd werden gezien, dreigden ze regelmatig als schroot te eindigen.
De stichting wist die trend te keren. Door restauraties, onderzoek en documentatie werd duidelijk hoeveel vakmanschap en geschiedenis er in deze uurwerken schuilgaat.
Door vergrijzing van de vrijwilligers kwam het werk van de stichting de afgelopen jaren langzaam tot een einde. Het restauratieproject in Oterleek vormde een passend slotstuk: een rond projectnummer én een laatste werkdag op een bijzondere plek. “Ja, dit was een leuke laatste klus,” vertelt Jan Scholtens, penningmeester van de stichting. “Al is het niet letterlijk onze duizendste klus hoor. Ons doel was ook het registreren van torenuurwerken en dit is het duizendste registratienummer. We hebben ze niet allemaal gereviseerd en geautomatiseerd.”
(Klik op de foto voor het onderschrift. Tekst gaat verder onder de foto’s)
Jammer dat jullie moeten stoppen?
“Ja, het is in wezen verdrietig dat er geen opvolging is. Misschien hadden we eerder naar technische scholen moeten gaan om opvolgers te zoeken. Maar wij hebben ons vooral geconcentreerd op het werk. Dat is nu dus afgelopen. We moeten binnenkort onze werkplaats op het hoogovensterrein ook verlaten, dus dan is het echt definitief. Al staat de stichting nog wel ingeschreven bij de Kamer van Koophandel, dus wie weet…”
Grondige revisie
Met de klus aan het torenuurwerk in Oterleek zijn de vrijwilligers ongeveer een halfjaar bezig geweest. In augustus 2025 werd het torenuurwerk in Oterleek gedemonteerd. Vervolgens werd het in onderdelen nagekeken. Tandwielen, assen en lagers werden schoongemaakt, ontroest en opnieuw afgesteld. Sommige onderdelen bleken door slijtage beschadigd en werden hersteld of vernieuwd.
Zo werd het zogenaamde rondsel van de ankeras – een belangrijk onderdeel van het mechanisme – volledig vervangen. Ook de ankerpaletten van het gaande werk (de bewegende onderdelen) werden opgelast en opnieuw in vorm geslepen. De metalen onderdelen kregen een beschermende behandeling en het frame werd schoongemaakt en met bijenwas geconserveerd.
(Klik op de foto voor het onderschrift. Tekst gaat verder onder de foto’s)
stichting hijsen het uurwerk vanaf het plateau in de Dorpskerk Oterleek.
Automatisch opwindsysteem
Naast de revisie kreeg het uurwerk ook een modern automatisch opwindsysteem. Waar vroeger de zware gewichten met de hand moesten worden opgetrokken, gebeurt dat nu met twee elektromotoren en speciale opwindtrommels.
Tijdens de restauratie werd in de werkplaats eerst een complete testopstelling gebouwd, zodat alle onderdelen goed konden worden afgesteld voordat het uurwerk weer in de toren werd geplaatst.
Ook de slaghamer van de klok werd schoongemaakt en gangbaar gemaakt. Daarnaast is een nachtstand aangebracht. Om de nachtrust van de omwonenden niet te verstoren, kan de klok nu ’s nachts worden uitgeschakeld.
(Klik op de foto voor het onderschrift. Tekst gaat verder onder de foto’s)
dorpskerk in Oterleek.
Weer klaar voor de toekomst
Na maanden werk kon het torenuurwerk begin maart weer worden geplaatst. De slagklok werkt weer en het uurwerk is opnieuw klaar voor jarenlang gebruik.
Daarmee eindigde niet alleen een restauratie, maar voor de Stichting tot Behoud van het Torenuurwerk ook een tijdperk. Gelukkig heeft de stichting in belangrijke mate bijgedragen aan de algehele waardering van historische uurwerken. Dat maakt de kans groter dat deze uurwerken ook voor de toekomst goed beschermd en bewaard zullen blijven.
Kerk in Oterleek blijft bewaard voor de toekomst
Fikse onderhoudsbeurt voor strijkmolen K in Oterleek
