Graven in de voormalige dumpstore aan de Gedempte Nieuwesloot
Aan de Gedempte Nieuwesloot in de Alkmaarse binnenstad zijn de gemeentelijke archeologen bezig met een opgraving in twee naast elkaar gelegen pandjes op nummer 16 en 18. Tussen de Sultans Market en de bloemenwinkel. Waar voorheen de dumpstore zat van Sietsma. Daar vinden ze onder meer de fundering van zeventiende-eeuwse kamerwoninkjes. Dat is een woning die in principe uit één kamer bestond waar je zowel woonde als werkte.
Gepubliceerd op 15 mei 2026, met een update op 23 mei.
Op de plek van de twee pandjes komt nieuwbouw, binnen de bestaande gevels. En nu de grond open is, kunnen de archeologen gebruikmaken van de gelegenheid voor archeologisch onderzoek.
Op nummer 18 zijn in de eerste week van de opgraving de resten blootgelegd van een kamerwoning uit rond 1600. De woning is in de loop van de jaren steeds iets veranderd en uitgebreid en is gebruikt tot het eind van de negentiende eeuw, misschien het begin van de twintigste eeuw, vertelt Guus in de eerste video (zie hieronder).
Een kamerwoning van vijf bij vier
De afmeting van deze kamerwoning was vijf bij vier meter, dus twintig vierkante meter. Het gedeelte met de plavuizenvloer was de hoofdkamer. Iets daar achter was ruimte voor een bedstee en een kast. Helemaal achteraan was een keukentje. Links zie je het mangat van een waterkelder.
(Klik op de foto voor het onderschrift. Tekst gaat verder onder de foto’s)
Waaraan kun je zien hoe oud de muur is?
In filmpje twee (zie hieronder) zie je Niels en Kayleigh die bezig zijn met onderzoek in het naastgelegen pandje, op nummer 16. Niels vertelt onder meer waaraan je kunt zien hoe oud een muur is. Bijvoorbeeld aan het type baksteen dat is gebruikt. In verschillende periodes werden verschillende soorten bakstenen gebruikt. Maar ook aan de verschillende lagen en de diepte van de de fundering, kun je de leeftijd van een muur herkennen.
Ook op nummer 16 is een kamerwoning gevonden. Die is iets dieper dan die van nummer 18.
Verdeeld over het oppervlak staan er verschillende witte prikkers in de grond, die elk een ‘spoor’ aanduiden.
(Klik op de foto’s voor het onderschrift)
Een werkbak van baksteen
In week twee van de opgraving zijn onze archeologen weer een stap verder. Kayleigh maakte een filmpje (hieronder) waarin we Rebekka een oude goot zien schoonmaken en waarin we Guus aantreffen bij een grote bak van baksteen.
De gedachte was dus meteen al dat de bakstenen bak zou horen bij een voormalige werkplek waar veel water werd gebruikt.
Tijdens het filmen dacht Guus nog even aan een leerlooierij: “We hadden één hoornpit gevonden, de kern van een koeienhoorn. En die vind je veel op plekken waar leerlooierijen zaten. Maar dan wel bij tientallen. En één is dan wel een beetje weinig.” Maar inmiddels zijn er nieuwe inzichten (zie verder de Vondst op vrijdag van 22 mei).
Aspot op de laatste dag
Bijna aan het eind van de opgraving, kwamen er nog twee interessante sporen boven. Zo werd op nummer 16 in de hoek van de achtergevel een aspot gevonden. Een pot die vroeger vaak werd ingegraven voor de haard. Daar werd dan ’s avonds de as ingeschoven. Vervolgens ging er een deksel op of een oude plavuis, om brand te voorkomen.
En een leemvloer
Ook een deel van een leemvloer werd blootgelegd. “Leemvloeren werden tot het eind van de negentiende eeuw veel gebruikt, bijvoorbeeld bij boerderijen,” vertelt Guus. “En in Polen komt het nog steeds hier en daar voor. Het is een fijne vloer om op te werken en te leven, maar wel vrij zacht. En daarom moet je vaak gaten stoppen en uiteindelijk vaak de vloer vervangen. Je ziet hier ook dat de vloer later vervangen is door een plavuizen vloer. Zo’n leemvloer werd gemaakt van zand en klei, gemengd met wisselende materialen. Toen er in 2001 werd opgegraven op de plek waar het warenhuis van Kofa Spruijt had gezeten, kwamen we ook resten tegen van leemvloeren. Ik assisteerde het team toen bij de opgraving en vroeg me af wat er bekend was over het gebruik van leemvloeren in de stad. Maar in de stadsarcheologie bleek dit nog een vrij onontgonnen gebied te zijn. En nog steeds. En omdat er hier aan de Gedempte Nieuwesloot veel bewaard is gebleven van de vloer, bood dit profiel een uitstekende gelegenheid om het nader te onderzoeken. We hebben dus een monster genomen dat naar een expert gaat op dat gebied. Het schijnt dat er bijvoorbeeld wel eens ossenbloed en paardenurine werd gebruikt. Ik ben heel benieuwd of dat eruit komt. En, als we deze gelegenheid vaker krijgen, of er dan verschil blijkt te zitten in de mengsels.”
Meer over de vondst van leemvloeren in Alkmaar, kun je lezen in het onderzoeksrapport RAMA 25, ‘Zeven eeuwen wonen, werken en winkelen in de Langestraat van Alkmaar’
Op de hoogte blijven?
Meld je aan voor onze nieuwsbrief. Met drie keer per jaar met het digitale Erfgoed Magazine Alkmaar. Een week voor het Open Monumentendagweekend het volledige programma. En enkele keren per jaar de meest actuele erfgoednieuwtjes.
