Rijk met een hoge kraag
Bijzondere bodemvondst
Tijdens de befaamde opgraving aan de Langestraat, na de nieuwjaarsbrand van 2015, hebben de archeologen ontzettend veel bijzondere vondsten gedaan. Een heleboel hebben we hier al uitgebreid laten zien. Zoals het beroemde leren muiltje en de gouden trouwring van Maria Tesselschade. Toch neemt Maartje ons in deze aflevering niet mee naar het goud of het leer, maar naar een ander voorwerp dat een dame van stand gedragen zou hebben: een zogenoemde rebato…
Ja, inderdaad. Die ene keer in 2015 vonden de archeologen écht goud. Een leuk detail, want het is één van de meest gestelde vragen van voorbijgangers bij een opgraving: “Hebben jullie al goud gevonden?” Meestal is het antwoord nee. Maar in dit geval konden ze dus volmondig ja antwoorden.
Enorme kraag
Deze keer wil ik het hebben over twee identieke bordjes waarop we een elegant geklede vrouw zien, uit de zeventiende eeuw. Ze heeft ons de rug toegekeerd, maar ondanks dat valt er veel te ontdekken. Haar haar is netjes opgestoken, ze houdt een waaier vast en waarschijnlijk droeg ze prachtige leren muiltjes. Haar mouwen zijn rijk afgewerkt en de achterkant van haar jurk is vol details. De brede rokken, de vele lagen stof en vooral de enorme kraag geven aan dat we hier met iemand uit de hogere kringen te maken hebben. En wij gaan nu eens verder kijken naar de kraag.
(Klik op de foto voor het onderschrift. Tekst gaat verder onder de foto’s)
de restauratie.
Rebato
We zien namelijk een opvallende constructie die de hoge kraag op zijn plek houdt. Dit is een rebato: een metalen kraaghouder die vanaf het eind van de 16e tot in de vroege 17e eeuw werd gebruikt. In Nederland was de rebato populair onder zowel vrouwen als mannen uit welgestelde families. De kraag moest namelijk niet alleen mooi zijn, maar ook indrukwekkend en stevig rechtop staan. Daar was ondersteuning voor nodig. In bronnen uit die tijd wordt beschreven dat zulke kraaghouders konden bestaan uit ijzerdraad, karton of balein, afhankelijk van de rijkdom van de drager.
Voorbeeld uit Flevoland
De afbeelding van een verzilverde koperen ronde kraaghouder uit oostelijk Flevoland, geeft een goed beeld. De kraaghouder komt van een vrachtschip dat is vergaan aan het begin van de zeventiende eeuw op de Zuiderzee. De kraaghouder is gevonden in het huidige Lelystad.
Erg leuk vind ik dat een van de bordjes is gerestaureerd en het kon perfect nagemaakt worden omdat we het andere bordje hadden. Je kan zien dat het is aangevuld met gips en beschilderd in het midden.
Maartje Kramer, depotbeheerder archeologisch centrum
